Game over fyrir miðstéttina

Barningur hins venjulega Bandaríkjamanns við að halda í horfinu er að mestu að verða að bartáttu viljans og þrjóskunnar á þessum miklu samdráttartímum.  Fólkið fær ekki þær fréttir úr stórstraumsmiðlinum að millistéttin sé í hættu, en staðreyndirnar sýna fram á að verið er að hlekkja fólk í dálítið útþynnta og auðhringjavædda skuldaþrælkun.

Bandaríkjamenn vinna nú fleiri stundir til að reyna að halda í horfinu, halda sér á veginum til ameríska draumsins.  Þessi draumur er svo sem ekkert annað en að geta átt heimili, bjóða börnunum upp á góða menntun og spara nægilega til að þurfa ekki að borða kattamat í ellinni eftir langa starfsævi.

En nú er verðbólga í pípunum og kjör miðstéttarfólks þrýstist niður.  Á síðustu 20 árum hafa laun millistéttarfjölskyldu hækkað um 20% meðan verð á húsnæði hefur hækkað um 56%, heilsugæsla (tryggingagjöld og komugjöld) hækkað um 155%, skólagjöld og kostnaður við háskólanám um 60%.  Þetta skiljum við Íslendingar vel, það er ekki nóg að launin hækki ef allt hitt hækkar mun meira.

Nú treysta meira en 37 milljón Bandaríkjamanna á matarmiða sér til framfæris, hærri tala og hærri prósenta af landsmönnum heldur en nokkru sinni fyrr.   27 milljónir hafa ekki fulla vinnu.  Ef ekki væri fyrir matarmiðana, þá væri ástandið eins og í kreppunni á þriðja og fjórða áratugi síðustu aldar.  Hugmyndin um miðstéttarlífið er smám saman að hverfa og við sjáum hægt og rólega að landið og auður þess er að verða eign stórfyrirtækjanna (sjá grein 42% fjármagns í eigu 1% þjóðarinnar).

Húsnæðismartröðin blés upp húsnæðisverð og fékk fólk til að kaupa sér draumaeignir sem það hafði ekki efni á með auðveldu lánsfjármagni.  Bankarnir voru afar viljugir til að lána fólki og svo sprakk bólan og hverjum er þá refsað?  Venjulega fólkið fær að kenna á því og heimili þeirra eru tekin af bönkunum.  En bankarnir fá skaðann bættan með ‘efnahagspakkanum’ (beilát), þeir voru sérfræðingarnir og hefðu átt að hafa vit fyrir fólki, en fengu skaðann bættan og eru nú aftur komnir á sömu mið spákaupmennsku og ofurbónusa.  Það er áhyggjuefni, því það markar greinileg umskipti og endalokin eru nærri fyrir miðstéttina.

Munurinn á eftirstríðsárunum og þessum ‘eftirkreppuárum’ (ef einhver trúir því að samdrátturinn sé búinn) er sá að þá hafði fólk aðgang að menntun á viðráðanlegu verði, hægt var að framfleyta fjölskyldu á innkomu eins aðila því þá var efnahagslífið sterkt og byggt á framleiðslu.  Nú eru fjölskyldur með tvær launaávisanir úr þjónustumiðuðu efnahagslífinu í vanda með að ná endum saman.  Þó að launin hafi hækkað, þá hefur kaupmáttur hrunið.

Miðstéttarlífið er í hættu.  Stjórnkerfið virðist heltekið af hagsmunum fjármálageirans, að halda húsnæðisverði bólgnu svo bankakerfið geti haldið spilinu áfram og fundið milljarðahagnað í bókhaldskerfum sínum.  Ef landið á að ná sér aftur á strik þá þarf róttækar breytingar.  Annars má búast við að bankar og pólitískir bandamenn þeirra haldi áfram að selja miðstéttina í fátækt.  Ef haldið verður áfram á þessari leið, þá er hætt við að millistéttin verið útdauð á næstu tíu árum.

Þetta er þýtt ágrip úr grein á vefnum My Budget 360.  Þó ástandið hér sé eitthvað öðruvísi, þá er það skelfilega líkt, miðstéttin skuldum vafin og að missa húsnæði sín, kaupmáttur rýrnar og stjórnmál virðast snúast um að vernda hag fjármálageirans.

Game Over for the American Middle Class – Inflation Adjusted Wages up 20 Percent in Last 20 Years While Housing Costs are up 56 Percent and Healthcare Costs are up 155 Percent.